Poniżej omówimy najistotniejsze obszary stosowania treningu słuchowego Metodą Tomatisa ®

Obszary stosowania treningu słuchowego Metodą Tomatisa ®

Profesjonalnie przeprowadzony trening słuchowy Metodą Tomatisa ® pozytywnie wpływa na wiele aspektów funkcjonowania dziecka i osoby dorosłej. Odpowiednio dobrane procedury terapeutyczne rozwiązują wiele problemów związanych z uczeniem się, zapamiętywaniem, koncentracją, zakłóceniami językowymi, uwagą, zaburzeniami afektywnymi, emocjami, trudnościami w komunikowaniu się, zaburzeniami rozwoju i psychomotoryki, przyswajaniem języków obcych, rozwojem osobistym, porodem i macierzyństwem, muzykalnością i emisją głosu. Metoda Tomatisa ® oparta jest na podejściu holistycznym, gdzie diagnozowane są problemy osoby zainteresowanej terapią i na podstawie wyników diagnozy opracowywany jest zaawansowany, indywidualny program terapeutyczny.

Problemy w uczeniu się
i trudności szkolne

Istnieje szeroka gama trudności szkolnych określanych wspólną nazwą specyficznych trudności szkolnych. Znaczna ilość dzieci (od 6 do 8%) doświadcza tych trudności. Nie można ich wyjaśnić brakiem inteligencji, ani niesprzyjającymi warunkami ekonomicznymi, czy też problemami natury psychologiczno-emocjonalnej. Trudności te mają podłoże neurobiologiczne i zakłada się, że są rezultatem nieprawidłowego rozwoju określonych okolic mózgu w okresie prenatalnym. Jednym z ważnych czynników w rozwijaniu się trudności w uczeniu się jest brak świadomości odpowiedniego artykułowanego lub fizycznego gestu. To prowadzi do zaburzenia pamięci krótkotrwałej, będącej warunkiem wstępnym normalnego procesu uczenia się. Zaburzenia dotyczą dysleksji w zakresie umiejętności czytania, dysgrafii w pisowni, dyspraksji w planowaniu i koordynacji wyuczonych ruchów, dysfazji w języku mówionym i dyskalkulii w opanowaniu matematyki. Metoda TOMATISA oddziałuje na plastyczność połączeń nerwowych, odpowiedzialnych za dekodowanie i analizę dźwięków, ale także za motoryczność, równowagę i koordynację mogąc pomóc w rozwijaniu strategii kompensacji, w przypadku problemów w nauce i w języku. Żadna znana metoda nie jest w stanie całkowicie wyeliminować tych problemów, jednak trening słuchowy Tomatisa pozwala zapanować nad nimi i skutecznie sobie z nimi radzić w życiu codziennym.

Zakłócenia koncentracji
i podzielności uwagi

Uwaga jest zdolnością do wybierania i zachowania w świadomości dowolnej myśli lub wydarzenia ze świata zewnętrznego. Odpowiada ona stanowi wzbudzenia i czujności, które pozwalają systemowi nerwowemu być otwartym na wszelkie formy informacji, które do niego docierają. Zakłócenia uwagi będą dotyczyły dzieci i dorosłych, którzy nie potrafią skupić się przez czas niezbędny do wykonania określonej pracy, nawet jeśli ta praca nie wymaga wielkiego wysiłku intelektualnego i ma charakter czynności rutynowej lub nawykowej (typu sprawdzanie lub przepisywanie). Szczególnym typem uwagi jest jej podzielność (zdolność zbierania informacji z kilku źródeł lub umiejętność wykonywania wielu czynności na raz). Ten tryb uwagi, wymaga większego wysiłku na płaszczyźnie kognitywnej, a jej zaburzenia mogą być źródłem poważnych trudności a nawet cierpień dziecka w sytuacjach szkolnych. Co więcej, z racji ogólnego oddziaływania na pobudzenie mózgowe (mówimy o rozbudzeniu korowym), Metoda TOMATISA może mieć bardzo pozytywny wpływ na selektywność uwagi. Efekt Tomatisa bazujący na elektronicznym bramkowaniu dźwięków powoduje kontrast dźwiękowy, którego zadaniem jest utrzymanie mózgu w stanie pobudzenia. Celem tego działania jest wsparcie rozwoju automatycznych mechanizmów wykrywania zmian, co w efekcie powinno wzmocnić uwagę selektywną.

Zaburzenia afektywne
i emocjonalne

Jeżeli za ważną dla kondycji ciała uważa się potrzebę ćwiczeń dla utrzymania dobrej kondycji fizycznej, to nie zawsze zdajemy sobie sprawę z tego jak ważne są ćwiczenia także dla naszego mózgu. Tymczasem stymulując mózg wysyłamy mu informacje sensoryczne, które nas dynamizują lub odprężają. Ponieważ ucho jest najważniejszym kanałem przekazu informacji sensorycznych w ludzkim ciele, łatwo zrozumieć jego kluczową rolę w stymulacji mózgu. Aktywizacja ta może być niewystarczająca w przypadku uruchomienia przez nas mechanizmów obronnych. Mechanizmy te mogą być uruchamiane w przypadku jednorazowego wydarzenia o charakterze traumatycznym zwanym szokiem emocjonalnym. Mózg ma także tendencję do tworzenia takich obron, gdy jest poddawany presji wewnętrznej. Może to być przypadek osób zmuszonych do stawienia czoła zmianom rytmu życia, zwiększaniu odpowiedzialności, braku wsparcia rodzinnego lub presji społecznej. Metoda TOMATISA oddziałuje na system limbiczny (środkową część mózgu), z którym połączony jest system słuchowy. Sfera ta jest odpowiedzialna między innymi za mechanizmy emocjonalne, pamięć i uczenie się. Ponadto, jeden z organów ucha środkowego zwany ślimakiem odgrywa rolę „ładowarki" korowej. Oddziałując na system limbiczny i przednią część kory mózgowej Metoda TOMATISA przyczynia się do regulacji zakłóceń emocjonalnych, takich jak depresja czy stany lękowe. Ma ona także wpływ na bezpośrednie i skuteczne złagodzenie stresu. Z tego też powodu poleca się jej stosowanie w przypadkach tak poważnych, jak labilność emocjonalna czy zaburzenia psychosomatyczne.

Zakłócenia w komunikowaniu się
ze światem zewnętrznym

Wszelkie zbyt uporczywe zakłócenia słuchu mogą doprowadzić do całkowitej utraty woli słuchania, co z kolei może doprowadzić do utraty pragnienia komunikowania z powodu poddania się lub braku wiary w swoje możliwości wynikłe z trudności jego skutecznej realizacji. Przypomnijmy sobie, ze fakt dobrego słyszenia nie musi wcale oznaczać dobrego słuchania. Słuchanie cechuje rzeczywista wola komunikowania się oraz jakość percepcji i interpretacji otrzymanej informacji dźwiękowej. Ocenia się je poprzez jakość wykorzystania naszego słuchu, a nie poprzez poziom jego wrażliwości.
 Pomimo tego, że termin „zakłócenia komunikacyjne" ma bardzo ogólny charakter, a trudności w komunikowaniu mogą mieć różne powody, to poważny odsetek problemów w komunikowaniu ma swą genezę w zakłóceniach związanych z funkcją słuchania. Trudności w komunikowaniu się mogą przybierać bardzo różnorodne formy. Mogą się one objawiać na przykład w postaci niezdolności do zaakceptowania neutralnych dźwięków z otoczenia: np. klakson samochodowy, trzaśnięcie drzwiami, podniesione głosy w restauracji czy też głos kolegi z pracy, rodziców lub przyjaciół, które w przypadku zaburzeń funkcji słuchania są postrzegane jako agresywne. W niektórych przypadkach wykorzystywanie własnego głosu jako prawdziwego narzędzia komunikacji staje się niemożliwe. Powodowane jest to brakiem opanowania jego elementów prozodycznych: intonacji, fleksji, rytmu, akcentu itd. Głos postrzegany jest wówczas jako zimny, agresywny lub pozbawiony wszelkiej ekspresji dla odbierającego go rozmówcy. Dlatego dzięki pracy nad recepcją i emisją dźwięku Metoda TOMATISA wpływa skutecznie na komunikowanie się.

Całościowe zaburzenia rozwoju

Są to poważne zaburzenia pojawiające się we wczesnym dzieciństwie, charakteryzujące się opóźnieniami i odchyleniami w: rozwoju zdolności do interakcji społecznych, rozwoju funkcji poznawczych oraz umiejętnościach komunikowania się. Połączenia nerwowe łączące ucho z mózgiem składają się ze specyficznych neuronów (zarówno sensorycznych jak i motorycznych) nazywanych „neuronami lustrzanymi", które odgrywają znaczącą rolę w budowie świadomości społecznej, czyli zespołu procesów pozwalających przydzielać danej osobie intencje, myśli, a nawet zrozumieć jej stan emocjonalny. Oddziałując na połączenia nerwowe, Metoda Tomatisa może okazać się pomocna zarówno w podnoszeniu zdolności komunikowania się jak i wzmacnianiu jakości naszych relacji społecznych. Metoda Tomatisa wykazała swoją skuteczność pomagając osobom cierpiącym na zaburzenia autystyczne oraz zachowania z nimi kojarzone (na przykład zespół Aspergera). Istnieje wiele sposobów przychodzenia z pomocą w przypadku osób z tego typu zaburzeniami. Należy przy tym pamiętać, że Metoda Tomatisa jest metodą wspomagającą i nie może być traktowana jako wyłączna do zastosowania w tych przypadkach.

Problemy psychomotoryczne

Trudności psychomotoryczne to opóźnienia w wykonywaniu gestów, których przyswajanie i koordynacja nie wymagają wyjaśnień kulturowych, ani też nie muszą być nauczane w procesie edukacji, lecz nabywane są niejako "naturalnie" z czasem (na przykład: chodzenie, bieganie, skakanie, wystukiwanie rytmu stopą lub palcami). Ich przeciwieństwem są gesty odnoszące się do praksji, które opanowuje się kulturowo (na przykład: jedzenie przy pomocy sztućców). Trudności psychomotoryczne dotyczą więc wykonywania gestów mających charakter ogólny. Na przykład, dzieci z tego typu trudnościami będą niezdolne do koordynacji ruchów rąk i nóg w trakcie pływania, będą biegać w nieskoordynowany sposób, będą miały problem z utrzymaniem równowagi stojąc na jednej nodze lub schodząc po schodach. Zaburzenia koordynacji powiązane są z zaburzeniami dyslektycznymi. Wbrew powszechnemu przekonaniu ucho nie jest tylko organem zmysłu odbierającym dźwięki. Odgrywa ono również ważną funkcję motoryczną dzięki organowi ucha wewnętrznego zwanego przedsionkiem. Rolą przedsionka jest nadzorowanie mechanizmów równowagi. Oddziałując bezpośrednio na przedsionek Metoda TOMATISA oddziałuje bezpośrednio na napięcie mięśniowe, a tym samym na utrzymanie postawy i trudności w lateralizacji. Ponadto, łącząc się z wieloma innymi ośrodkami mózgu, system przedsionkowy odgrywa ważną rolę w mechanizmach rytmu i koordynacji. W rezultacie Metoda Tomatisa może skutecznie wpływać na eliminację trudności w koordynacji ruchów i utrzymania rytmu. Wreszcie, łącząc się z korą mózgową przedsionek jest silnie powiązany ze zdolnością przemieszczania się w przestrzeni oraz tworzeniem schematu własnego ciała. Dlatego polem zastosowania Metody TOMATISA są również zakłócenia w rozumieniu stosunków przestrzennych i schematu ciała.

Przyswajanie języków obcych
i akwizycja językowa

W trakcie swego rozwoju, dziecko musi nauczyć się równocześnie wybierać dźwięki zgodne z jego otoczeniem językowym i eliminować takie, które nie istnieją w strukturach fonetycznych otaczającego środowiska: dziecko będzie odnajdywało kod językowy poprzez dostosowanie do struktur dźwiękowych własnego języka. Jednakże z racji tego, że każdy język ma swój własny kod, może on się stać hamulcem w nauce języka obcego, który nie zawiera elementów dźwiękowych przyswojonych we wczesnym dzieciństwie. Tymczasem język jest przede wszystkim muzyką, to znaczy zespołem specyficznych rytmów i dźwięków. Te rytmy i dźwięki stanowią podstawowy substrat dźwiękowy, na który nakładają się pozostałe elementy językowe (leksyka, syntaksa i semantyka). Cel Metody Tomatisa polega na daniu możliwości rzeczywistego przyswojenia rytmów i dźwięków danego języka, pozwalając uchu na skuteczne dostosowanie się do nich w celu dokonania ich analizy i reprodukcji każdej osobie, która tego potrzebuje. Tym samym, praca polega na wyzwoleniu się z nawyków rytmicznych i dźwiękowych własnego języka, gdyż to właśnie one mają często negatywny wpływ na język, którego chcemy się nauczyć. Bada nią prowadzone w Skandynawii, Stanach Zjednoczonych oraz w Japonii dowiodły, że grupy kontrolne (nie stosujące metody Tomatisa do facylitacji procesu akwizycji językowej) potrzebowały od 25% do 35% więcej czasu na przyswojenie tego samego materiału, co grupy pracujące ze sprzętem i przy wsparciu metody Tomatisa. Gdy grupy kontrolne oczekiwany poziom znajomości języka osiągały średnio po 250 godzinach intensywnej nauki, grupy wspomagane metodą Tomatisa osiągały ten poziom już średnio po 170 godzinach.

Rozwój osobisty
i dobre samopoczucie

Jeżeli za ważną dla kondycji ciała uważa się potrzebę ruchu, to nie zawsze zdajemy sobie sprawę z tego, że podobnie ważne jest to dla naszego mózgu. Stymulacja mózgu przez bodźce sensoryczne, działa na nas dynamizującą lub nas odpręża. Ponieważ ucho jest najważniejszym kanałem przekazu informacji sensorycznych ludzkiego ciała, łatwo zrozumieć jego kluczową rolę w stymulacji organizmu. Stymulacja ta może być niewystarczająca w przypadku uruchomienia przez mózg mechanizmów obronnych. Mechanizmy te mogą być uruchamiane w przypadku jednorazowego wydarzenia o charakterze traumatycznym zwanym szokiem emocjonalnym. Mózg ma także tendencję do tworzenia takich obron, gdy jest poddawany presji wewnętrznej. Może to być przypadek osób zmuszonych do stawienia czoła: zmianom rytmu życia, zwiększaniu odpowiedzialności lub w sytuacjach utraty wsparcia rodzinnego lub presji społecznej. Ucho ludzkie spełnia funkcję „doładowania korowego". Potrzebuje więc ono pobudzenia w celu dostarczenia energii mózgowi i ciału. Dźwięk jest nam niezbędny do rozwoju osobistego. Im bogatszy on jest w wysokie tony harmoniczne, tym skuteczniejsze jest jego oddziaływanie. Dźwięki bogate w wysokie tony harmoniczne stymulują obszar mózgu nazywany „układem siatkowatym", który kontroluje całokształt aktywności mózgowej. Dynamizujące działanie Metody TOMATISA wzmocnione jest efektem rozluźniającym w płaszczyźnie cielesnej, co ma pozytywny wpływ na likwidację stresu i niepokoju.

Okołoporodowa labilność
emocjonalna

Powszechnie wiadomo, że matka oczekująca swojego dziecka przekazuje mu całe spektrum stanów emocjonalnych, tak negatywnych jak i pozytywnych. Jest to powód, dla którego ważnym jest, żeby w tym wyjątkowym okresie przyszła matka znajdowała się w możliwie jak najlepszych warunkach: spokoju i odprężenia. Co więcej, głos matki jest odbierany przez płód. Powoduje on rodzaj „afektywnej substancji dźwiękowej" mającej fundamentalny wpływ zarówno na rozwój fizyczny, jak i psychiczny dziecka. Ważnym jest więc jego przyjemny odbiór przez dziecko. Liczne badania dowiodły, że u kobiet spodziewających się dziecka poziom napięcia i lęku, oraz związanego z nimi stresu, znacznie się zmniejszył. Trening słuchowy stosowany w metodzie Tomatisa sprawia, że sam czas porodu ulega skróceniu, a komfort psychiczny matki i ogólne samopoczucie znacznie szybciej wracają do normy, co pozytywnie wpływa na więź emocjonalną z dzieckiem. Ponad to badania prowadzone przez ośrodki położnicze w wielu państw Europy, Japonii i Stanów Zjednoczonych dowiodły, że dzieci matek, które w okresie ciąży przeszły trening słuchowy metodą Tomatisa, są spokojniejsze, mniej płaczliwie, śpią spokojniej i wykazują tendencję do szybszego rozwoju mowy.

Poprawa jakości emisji głosu
i muzykalności

Jeden z historycznych obszarów zastosowania Metody TOMATISA dotyczy polepszenia muzykalności oraz jakości głosu mówionego i śpiewanego. Rzeczywiście, dzięki bezpośredniemu oddziaływaniu na mózgowe mechanizmy łączące percepcję i działanie, podstawową zasadą Metody Tomatisa jest to, że wszystkie zmiany dotyczące mechanizmów percepcji i analizy przekazu dźwiękowego będą miały konsekwencje w jego odtworzeniu, czy to w formie mówionej, śpiewanej, czy przy pomocy instrumentu muzycznego. Ponadto, dobra jakość głosu wymaga nie tylko dobrego słyszenia dźwięku pochodzącego z zewnątrz, ale także oraz przede wszystkim słyszenia siebie samego, co oznacza zdolność do używania własnego głosu jako źródła dźwiękowego do analizy i kontroli z dużą precyzją, zarówno w kwestii siły jak i jakości. Słuchanie siebie samego może mieć miejsce tylko pod warunkiem, że odbierane wibracje dźwiękowe będą odpowiednio uregulowane w przewodnictwie kostnym, a w szczególności przez czaszkę. W związku z niezwykłym wpływem metody Tomatisa na emisję głosu korzystają z niej często osoby związane ze sztuką artystyczną, z muzyką, śpiewem, aktorstwem, oraz wszelkie inne osoby, które w pracy wykorzystują głos.

Zobacz krótki materiał prezentujący obszary stosowania Metody Tomatisa